20 januari, 2016

Ode aan de aardappel

We eten ze bijna allemaal wel, die aardappels. En vaak ook, vaker nog dan we ons voor kunnen stellen. Of het nou gewone aardappels zijn (gebakken of gekookt), frieten, allerlei salades, aardappel puree (onder andere in de stampot), chips of aardappelsoep. Geloof het of niet, je kunt zelfs bier brouwen van aardappels. Een ode aan deze plant is dus wel op zijn plaats!

file

Een korte geschiedenis van de aardappel

Tegenwoordig is de aardappel dus niet meer uit onze Nederlandse keuken weg te denken. Een paar honderd jaar geleden was dat wel anders, want tot 1536 was de aardappel nog geheel onbekend in Europa. In dat jaar werd de eerste aardappel vanuit Peru of Chili (de exacte herkomst is nog steeds onduidelijk, en blijkbaar is de discussie hierover nogal verhit) meegenomen door Spaanse ontdekkingsreizigers. Vanuit Spanje werden ze door monniken verspreid over de rest van Europa.

Dat de aardappel zo ver gekomen is mag overigens een klein wonder heten, want men dacht lange tijd dat aardappels ongezond waren (de stengels en bessen van de aardappelplant zijn dan ook giftig). Aardappels leken een lot als voedsel voor varkens en de aller-aller armsten tegemoet te gaan. Gelukkig zag men tegen 1727 in Friesland(!) in dat aardappels eigenlijk best wel wat toe konden voegen als voedsel. Slimme mensen, die Friezen!

file

Soorten aardappels

Als ik aan een aardappel denk, dan zie ik een lichtbruine/gelige knol met (donker-)bruine spikkels voor me. Heel simpel dus. Nader onderzoek toont echter aan dat er niet gewoon één soort aardappels is. Geloof het of niet, in Nederland alleen al zijn er zeker 400 verschillende soorten aardappels. 400! Dat lijken er heel wat. In de Andes in Zuid-Amerika doen ze er nog een schepje bovenop: in het wild komen daar nog eens 4000 verschillende soorten aardappels voor. Overigens is de zoete aardappel (ondanks de naam) géén aardappelsoort, zoals de aardappel geen appelsoort is. Dergelijke benamingen zijn natuurlijk herkenbaar, maar dus ook wel behoorlijk verwarrend.

Overigens hebben sommige aardappelsoorten bijzonder mooie namen. Een kleine greep uit deze lange lijst: Aphrodite (De Griekse Godin van de liefde), Vivaldi (hoogstwaarschijnlijk naar de Italiaanse componist / violist Antonio Vivaldi), Monalisa (aan elkaar geschreven, de afkomst lijkt me evenwel duidelijk) en Bellefleur (vermoedelijk naar de gelijknamige appel).

file

Nederland en de aardappel

De "productie" van aardappels in Nederland is enorm. Volgens het Centraal Bureau van Statistiek was de totale Nederlandse productie in 2014 maar liefst 5,3 miljard kilogram! Ongeveer de helft hiervan wordt voor consumptie gebruikt, 20-25% als pootaardappelen en zo'n 30% wordt gebruikt voor zetmeel. Nederland is overigens één van de grotere aardappelproducenten van de wereld, we schijnen (ondanks de relatief kleine oppervlakte van ons land) zelfs in de top 10 te staan naar productiehoeveelheid. Als frietproducent doen we het eveneens heel erg goed, in 2014 waren we op basis van de omzet zelfs de grootste producent van Europa, qua gewicht was enkel België groter.

We zijn dan ook behoorlijk gek op aardappels en van aardappels gemaakte producten als friet. Zo kan je op Eet.nu maar liefst 6127 actieve snackbars vinden, wat het met afstand het meest voorkomende type eetgelegenheid op onze site maakt. De verkoopwaarde van aardappelproducten in Nederland was in 2014 overigens maar liefst 2,5 miljard euro. Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te snappen dat je voor zo'n bedrag enorm veel frietjes, zakken chips, gebakken of gekookte aardappels en andere aardappelproducten kunt kopen.

file

Enige erkenning is wel op zijn plaats

De aardappel is als voedsel na bijna 300 jaar dus nog steeds erg populair in Nederland. En in de rest van de wereld trouwens ook. In veel diëten wordt de aardappel met de grond gelijk gemaakt, maar aan de productie en consumptie cijfers te zien zijn veel consumenten toch wat genadiger voor deze multi-getalenteerde knol. En terecht. Wie kan er nou niet genieten van een frietje of zakje chips op zijn tijd? Dat wij er dan soms weer te veel van eten, daar kan de aardappel weinig aan doen. Die aardappel, die heeft het door de geschiedenis vaak moeilijk gehad, maar hielp ons de koude winters door te komen. En de belangrijke bijdrage aan onze economie mogen we ook zeker niet vergeten. Een beetje erkenning lijkt me dus wel op zijn plaats. Misschien verdient de aardappel zelfs wel een plaatsje in ons hart.

P.S. Hier kun je lezen hoe je bier kunt brouwen van aardappels. Proost!

Over de auteur

Christophorus

https://www.eet.nu/community/chris-roermond

Christophorus Pallandt werkt sinds eind 2011 als Web Content Manager bij Eet.nu. Hij houdt van lekker eten als geen ander, en vindt het leuk om er blogs over te schrijven. Tevens publiceert hij de Culigenda en maakt hij samen met Lara de nieuwsbrieven van Eet.nu.

Reacties

Nieuwe reactie
    1. Om SPAM tegen te gaan moet u deze vraag correct beantwoorden.

Laatste reacties

  1. Janny Andriessen in 10 Pannenkoekenrestaurants voor Nationale Pannenkoekendag

    https://www.natuurlijknoorden.nl/bezoek-drenthe/restaurants/de-leukste-pannenkoekenrestaurants-va...

  2. Nicole Monsieurs in Restaurant van de maand september

    Wat een supertof concept, ik zelf ben gek op groente en het zou fantastisch zijn mijn beste vrien...

  3. Jeunhomme J. in Reageren op recensies nu nóg makkelijker!

    Een aanrader om iets te vieren bij Restaurant Op de Hej. Heerlijke streekgerechten bereidt met ve...

  4. Anki Willemsen in Restaurant van de maand september

    Hoi! Ik werk dagelijks met tieners met morbide obesitas & het grootste probleem qua voeding i...

  5. Roel van Dooren in Restaurant van de maand september

    Absoluur pompoen! Wordt in restaurants maar weinig gebruik van gemaakt, terwijl het zo veel mogel...

  6. Erica in Restaurant van de maand september

    Knolselderij en rode biet! Heerlijk! Ik doe graag mee met deze actie!

  7. Riet in Restaurant van de maand september

    Alle groenten vind ik lekker maar asperges zijn mijn favorite.

  8. Yvonne in Restaurant van de maand september

    Ik houd van veel groentes en wat ik de lekkerste vind dat hangt eigenlijk van het gerecht af. Dan...